با ما همراه باشید

ادبیات

کبوتر شعرش را شاهین ترجمه خورد

هادی تقی‌زاده/نویسنده

عبدالله کوثری از نوادر زمان ماست. کسانی که او را می‌شناسند و می‌دانند چه تاثیر شگرفی با ترجمه آثار نویسندگانی از آمریکای لاتین بر روی روند داستان نویسی فارسی در دو دهه اخیر گذاشته است. در واقع ارزش کار او به گزینش و ترجمه آثار بی‌بدیل منحصر نمی‌شود بلکه تسلط بی‌همتای او بر زبان فارسی ظرفیت‌های ویژه‌ای به ترجمه‌هایش بخشیده. چیزی که من به” ادبیت زبان ” از  آن یاد می کنم.
شاید از این روست که زبان او هماره از فخامتی پنهان و گاه آشکار برخوردار است و از نوعی زیبایی شناسی نسبتا آرکائیک بهره می‌برد. به قول او زبان فارسی آن است که بیضایی، شاملو، نجفی، مسکوب و آشوری می‌نویسند و نه زبان مطبوعات و رادیو و تلویزیون.
گمان کنم جایی خواندم که بورخس هم بر این ” ادبیت” تاکید کرده بود. و در پاسخ به این سوال که: چرا از زبانی چنین فخیم و قدیمی استفاده می‌کند؟ به طنز گفته بود: چون منتقدان نمی‌توانند سر به سر این زبان بگذارند و بگویند مردم اینجور حرف نمی زنند و مثلا آنجور حرف می‌زنند.
البته من به این نگاه بسته باور ندارم و اگر چه فارسی‌نویسی کوثری را تحسین‌برانگیز می‌دانم، اما به گمانم می‌توان از ظرفیت‌های زبان مطبوعات و زبان رایج مردم و هر زبان ارتباطی که با کلمه سروکار دارد بهره برد. فقط باید ظرفیت های زیبایی شناسانه آن را کشف کرد و به کار گرفت.
اگر بخواهم تکوین زبان فارسی در آثار ترجمه شده عبدالله کوثری را ردزنی کنم، بی تردید به نخستین و آخرین مجموعه شعر او “از پنجره به شهر هرم‌ها” خواهم رسید. مجموعه ای که در جوانی منتشر کرد  وقتی که ۲۷ ساله بود.
اشعار او به سختی وامدار زبان شاملو است. این را به لحاظ تکنیک های مشابه در اشعار دو شاعر می‌گویم و گرنه کوثری بیش از هر چه وامدار زبان اعجاب برانگیز ابوالفضل بیهقی و نثر قرن ۴و۵ هجری است. همان زبانی که از شاملو نیز دل ربوده بود.
افزون بر آن کوثری احاطه چشمگیری بر تاریخ و به ویژه تاریخ دوران قاجاریه دارد. کمتر کسی است که نثر دلفریب عصر قاجار را خوانده باشد و تحت تاثیر ظرایف و شیرینی آن قرار نگرفته باشد.
می‌توانم بگویم که او کتب و مکتوبات آن دوره را زیرورو کرده است. این حجم گسترده از دانایی و دانش زبانی به او امکاناتی منحصر بخشیده تا یکی از شاهکارهای زبان فارسی را ببافریند. ترجمه تریلوژی اورستیا اثر رشک برانگیز ایسخولوس. این ترجمه شاهکاری در حد هزار و یک شب عبداللطیف تسوجی تبریزی و کلیله‌ودمنه نصرالله منشی است.
از این رو است که می‌گویم عبدالله کوثری از نوادر زمان است.
او کارلوس فوئنتس، ماریو بارگاس یوسا، ماچادود آسیس، خوزه دونوسو را به ما معرفی کرد تا با دنیاهای ادبی دیگری آشنا شویم. به اقتضای زمان آثار بسیاری را ترجمه کرد تا رهگشای تفکرات مان به انسان و جامعه مدرن باشد. عبدالله کوثری شاعری بود که اقتصاد خوانده بود.به تاریخ علاقه داشت و سرانجام یکی از بزرگترین مترجمان ایران شد تا کبوتر شعر او را شاهین ترجمه خورد.

هادی تقی‌زاده/نویسنده
منبع/ماهنامه بارثاوا

0/5 ( 0 نظر )
ادامه مطلب
تبلیغات
برای افزودن دیدگاه کلیک کنید

یک پاسخ بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *